Vajinal Ultrason Nedir? Nasıl Yapılır, Ağrılı mıdır?

Jinekolojik muayene sırasında “vajinal ultrason yapacağız” denildiğinde birçok kadının aklına benzer sorular gelir: Vajinal ultrason nasıl yapılır? Acıtır mı? Ne kadar sürer? Gebelikte yapılabilir mi?

Özellikle daha önce bu incelemeyi yaptırmamış kişilerde işlemin nasıl gerçekleştirileceğini bilmemek kaygıya neden olabilir.

Vajinal ultrason, diğer adıyla transvajinal ultrason, kadın üreme organlarının değerlendirilmesinde sık kullanılan ultrason yöntemlerinden biridir. Rahim, rahim iç tabakası, yumurtalıklar, rahim ağzı ve çevredeki pelvik yapıların değerlendirilmesine yardımcı olur.

Ultrasonografi ses dalgalarıyla görüntü oluşturur ve iyonlaştırıcı radyasyon içermez.

الموجات فوق الصوتية المهبلية. Nedir?

Vajinal ultrason nedir? sorusunu en basit haliyle, pelvik organların vajina içerisine yerleştirilen ince bir ultrason probu yardımıyla görüntülenmesi şeklinde yanıtlayabiliriz.

Tıbbi adı transvajinal ultrasonografi veya kısaca TVUS’tur.

Karından yapılan ultrasonda prob karın üzerinden hareket ettirilirken transvajinal ultrasonda özel olarak tasarlanmış ince bir prob vajina içerisine kontrollü biçimde yerleştirilir.

Probun incelenen organlara daha yakın olması özellikle rahim ve yumurtalıkların daha ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Vajinal Ultrason Nasıl Yapılır?

Vajinal ultrason nasıl yapılır? sorusu işlemi ilk kez yaptıracak kadınların en sık merak ettiği konulardan biridir.

İşlem öncesinde genellikle mesanenin boşaltılması istenir.

Hasta muayene masasına sırtüstü uzanır. Dizler bükülerek jinekolojik değerlendirmeye uygun pozisyon alınır.

Transvajinal ultrason probunun üzerine koruyucu bir kılıf yerleştirilir ve uygun jel kullanılır.

Prob vajina içerisine yavaş ve kontrollü şekilde yerleştirilir.

Doktor probun açısını değiştirerek rahim, endometrium, yumurtalıklar ve diğer pelvik yapıları farklı açılardan değerlendirir.

Görüntüler ultrason cihazının ekranından eş zamanlı olarak incelenir.

Vajinal Ultrason Ne Kadar Sürer?

İşlemin süresi değerlendirilen probleme göre değişebilir.

Rutin bir transvajinal ultrason çoğunlukla birkaç dakika içerisinde tamamlanabilir. Daha ayrıntılı inceleme gereken durumlarda değerlendirme biraz daha uzun sürebilir.

Ultrason sırasında şüpheli bir oluşum görülmesi halinde doktor farklı açılardan ek görüntüler alabilir ve ölçümler yapabilir.

Bu nedenle işlem süresi her hastada aynı değildir.

Vajinal Ultrason Acıtır mı?

En sık sorulan sorulardan biri “vajinal ultrason acıtır mı?” sorusudur.

Transvajinal ultrason çoğu kişide belirgin ağrıya neden olmaz. Ancak probun yerleştirilmesi sırasında basınç veya hafif rahatsızlık hissedilebilir.

Hissedilen rahatsızlık kişiden kişiye değişebilir.

Vajinal kuruluk, enfeksiyon, pelvik taban kaslarında aşırı gerginlik, vajinismus, vulvar hassasiyet veya mevcut pelvik ağrı gibi durumlarda işlem daha rahatsız edici hissedilebilir.

İşlem sırasında ağrı olursa ne yapılmalı?

Ultrason sırasında ağrı hissedildiğinde bunu doktora söylemek önemlidir.

İşlem hastanın konforuna göre yavaşlatılabilir veya gerektiğinde durdurulabilir.

Jinekolojik muayene ve transvajinal ultrason hastayla iletişim içinde yürütülmesi gereken işlemlerdir.

Şiddetli ağrıya rağmen incelemenin zorla sürdürülmesi gerekmez.

Vajinal Ultrason ile Karından Ultrason Arasındaki Fark Nedir?

Pelvik organlar hem karından hem de vajinal yoldan ultrasonla değerlendirilebilir.

Ancak iki yöntemin uygulanışı ve sağladığı görüntüler farklıdır.

Karından yapılan pelvik ultrason

Karından yapılan ultrasonda prob alt karın bölgesinde hareket ettirilir.

Pelvik organların daha iyi görüntülenebilmesi için çoğu zaman mesanenin dolu olması istenir.

Dolu mesane, ultrason dalgalarının pelvik bölgeye ulaşmasını kolaylaştıran bir pencere görevi görebilir.

Transvajinal ultrason

Transvajinal ultrasonda ise prob vajina içerisine yerleştirilir.

Rahim ve yumurtalıklara daha yakın olduğu için bazı pelvik yapıların daha ayrıntılı değerlendirilmesini sağlayabilir.

Bu incelemede genellikle mesanenin boş olması tercih edilir.

Hangisi daha iyi?

Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur.

Bazı durumlarda transvajinal ultrason daha ayrıntılı bilgi verirken bazı hastalarda karından ultrason yeterli olabilir.

Gerekli olduğunda iki yöntem birbirini tamamlayacak şekilde de kullanılabilir.

Vajinal Ultrasonda Nelere Bakılır?

Transvajinal ultrason kadın üreme sisteminin birçok yapısını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Rahim

Rahmin;

• Boyutu
• Şekli
• Pozisyonu
• Kas tabakası
• Yapısal özellikleri

incelenebilir.

Rahimde miyom gibi oluşumların bulunup bulunmadığı değerlendirilebilir.

Endometrium

Endometrium rahmin iç yüzeyini kaplayan dokudur.

Transvajinal ultrason ile endometriumun görünümü ve kalınlığı değerlendirilebilir.

Endometrium değerlendirmesi özellikle anormal uterin kanama, adet düzensizlikleri ve menopoz sonrası kanama gibi durumlarda önem taşıyabilir.

Endometrium kalınlığının anlamı kişinin yaşı, adet döngüsünün hangi döneminde olduğu ve menopoz durumu gibi faktörlere göre değişir.

Bu nedenle yalnızca ultrason raporunda yazan bir milimetre değerine bakılarak tek başına yorum yapılması doğru değildir.

Yumurtalıklar

Yumurtalıkların boyutu, görünümü ve içerisinde bulunan yapılar değerlendirilebilir.

Foliküller, yumurtalık kistleri veya farklı adneksiyal oluşumlar ultrasonla incelenebilir.

Rahim ağzı

Serviks, yani rahim ağzı da transvajinal ultrason sırasında değerlendirilebilir.

Özellikle gebelikte belirli klinik durumlarda serviks uzunluğunun ölçülmesi için transvajinal ultrason kullanılabilir.

Vajinal Ultrason Hangi Durumlarda İstenir?

Transvajinal ultrason tek bir hastalığın tanısı için yapılan bir inceleme değildir.

Farklı jinekolojik şikâyetlerde değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Bunlar arasında;

• Adet düzensizliği
• Anormal vajinal kanama
• Ara kanama
• Pelvik ağrı
• Yumurtalık kisti şüphesi
• Miyom değerlendirmesi
• Endometrium değerlendirmesi
• İnfertilite araştırması
• Yumurtlama takibi
• Erken gebelik değerlendirmesi
• Dış gebelik şüphesi
• Menopoz sonrası kanama

gibi durumlar bulunabilir.

Hangi hastada transvajinal ultrason gerektiğine şikâyetler ve muayene bulguları birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Adet Düzensizliğinde Vajinal Ultrason Neden Yapılır?

Adet düzensizliği çok sayıda farklı nedenden kaynaklanabilir.

Hormonal nedenlerin yanında polip, miyom, yumurtalık kistleri veya endometriumla ilişkili bazı durumların araştırılması gerekebilir.

Transvajinal ultrason bu değerlendirmede rahim, endometrium ve yumurtalıklar hakkında önemli bilgiler sağlayabilir.

Ancak ultrason tek başına bütün adet düzensizliklerinin nedenini göstermez.

Gerekli durumlarda hormon testleri, gebelik testi veya farklı incelemeler de değerlendirmeye eklenebilir.

Yumurtalık Kistleri Vajinal Ultrasonla Görülür mü?

Evet.

Transvajinal ultrason, yumurtalık kistlerinin değerlendirilmesinde sık kullanılan yöntemlerden biridir.

Ultrason sırasında kistin;

• Boyutu
• İç yapısı
• Sıvı veya solid özellikleri
• Duvar yapısı
• Çevre dokularla ilişkisi

gibi özellikleri değerlendirilebilir.

Her yumurtalık kisti ameliyat veya tedavi gerektirmez.

Özellikle üreme çağında bazı fonksiyonel kistler kendiliğinden kaybolabilir.

Bu nedenle ultrason bulgusu kişinin yaşı, şikâyetleri ve klinik durumu ile birlikte değerlendirilmelidir.

Miyomlar Vajinal Ultrasonla Görülür mü?

Rahim miyomları transvajinal ultrason sırasında görüntülenebilir.

Miyomun rahim içerisindeki konumu, boyutu ve sayısı değerlendirilebilir.

Bu bilgiler özellikle yoğun adet kanaması, pelvik basınç veya gebelik planlaması gibi durumlarda tedavi yaklaşımının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Ancak miyom saptanması otomatik olarak tedavi gerektiği anlamına gelmez.

Tedavi kararı kişinin şikâyetleri ve miyomun özellikleriyle birlikte değerlendirilir.

Vajinal Ultrason Adetliyken Yapılır mı?

Gerekli durumlarda yapılabilir.

Adet kanaması transvajinal ultrason için mutlak bir engel değildir.

Hatta bazı jinekolojik değerlendirmelerde ultrasonun adet döngüsünün belirli bir döneminde yapılması özellikle tercih edilebilir.

Ultrasonun hangi gün yapılacağı incelemenin amacına göre değişebilir.

Bu nedenle “adetliyken vajinal ultrason kesinlikle yapılmaz” şeklinde genel bir kural yoktur.

Gebelikte Vajinal Ultrason Yapılır mı?

Evet.

Transvajinal ultrason gebelikte de kullanılabilir ve özellikle erken gebelik döneminde önemli bilgiler sağlayabilir.

Erken gebelikte rahim içerisindeki gebelik kesesinin ve ilerleyen haftalarda embriyonun değerlendirilmesinde transvajinal ultrason kullanılabilir.

Vajinal ultrason düşüğe neden olur mu?

Standart tanısal transvajinal ultrasonun gebelik kaybına neden olduğuna dair bilimsel kanıt bulunmamaktadır.

Prob vajina içerisine yerleştirilir, rahmin içerisine veya gebelik kesesine girmez.

Bu nedenle doktor gerekli gördüğünde erken gebelik döneminde güvenle kullanılabilen görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Dış gebelik şüphesinde kullanılabilir mi?

Evet.

Erken gebelikte gebeliğin rahim içerisinde olup olmadığının değerlendirilmesinde transvajinal ultrason önemli bir yöntemdir.

Ancak çok erken gebelik haftalarında gebelik kesesi henüz görüntülenemeyebilir.

Böyle durumlarda gebelik haftası, beta-hCG değerleri, hastanın belirtileri ve gerektiğinde tekrarlanan ultrason değerlendirmeleri birlikte ele alınır.

Vajinal Ultrason Radyasyon İçerir mi?

لا.

Ultrasonografi görüntü oluşturmak için yüksek frekanslı ses dalgalarını kullanır.

Röntgen veya bilgisayarlı tomografide kullanılan iyonlaştırıcı radyasyonu içermez.

Bu nedenle transvajinal ultrasonun çalışma prensibi radyolojik ışınlamaya dayanmaz.

Vajinal Ultrason Öncesinde Mesane Dolu mu Olmalı?

Genellikle hayır.

Transvajinal ultrason sırasında çoğu zaman mesanenin boş olması tercih edilir.

Bu durum karından yapılan pelvik ultrasondan farklıdır.

Karından yapılan ultrasonda pelvik organları daha iyi görüntüleyebilmek için sıklıkla mesanenin dolu olması istenir.

Bazı değerlendirmelerde önce dolu mesaneyle karından ultrason, ardından mesane boşaltılarak transvajinal ultrason yapılabilir.

Vajinal Ultrason Öncesinde Özel Hazırlık Gerekir mi?

Çoğu rutin transvajinal ultrason için kapsamlı bir hazırlık gerekmez.

Genellikle işlem öncesinde mesanenin boşaltılması yeterlidir.

Ancak ultrason belirli bir tedavi, gebelik takibi veya özel bir jinekolojik değerlendirme kapsamında yapılıyorsa doktor farklı hazırlık önerilerinde bulunabilir.

Cinsel İlişkisi Olmayan Birine Vajinal Ultrason Yapılır mı?

Bu soru hastalar tarafından sık sorulur ve hassas şekilde ele alınmalıdır.

Öncelikle tıbbi açıdan “bekâret” fiziksel muayene veya himenin görünümüne bakılarak güvenilir biçimde belirlenebilen bir durum değildir.

Himenin yapısı kişiden kişiye değişir.

Transvajinal ultrason invaziv bir görüntüleme yöntemidir ve prob vajina içerisine yerleştirilir. Bu nedenle daha önce vajinal penetrasyon yaşamamış kişilerde incelemenin gerekliliği, alternatif görüntüleme yöntemleri ve kişinin tercihi birlikte değerlendirilmelidir.

Kişinin bilgilendirilmiş onamı olmadan transvajinal ultrason yapılmamalıdır.

Himen transvajinal ultrason sırasında etkilenebilir mi?

Transvajinal ultrason probunun vajina içerisine yerleştirilmesi gerektiğinden himenal dokuyla temas etmesi mümkündür.

Himenin şekli, esnekliği ve açıklığı kişiden kişiye büyük farklılık gösterdiği için her kişide aynı durumun oluşacağını söylemek mümkün değildir.

Bu nedenle himen konusunda kaygısı bulunan kişinin işlem öncesinde bunu doktoruyla açıkça paylaşması önemlidir.

Gerekli durumlarda karından ultrason gibi alternatif görüntüleme yöntemleri değerlendirilebilir.

Himen cinsel ilişki yaşanıp yaşanmadığını gösterir mi?

لا.

Himen görünümünden bir kişinin daha önce cinsel ilişkiye girip girmediği bilimsel olarak güvenilir biçimde belirlenemez.

Himen anatomisi kişiler arasında doğal olarak farklılık gösterir ve dokunun görünümü cinsel geçmişin kanıtı değildir.

Bu nedenle halk arasında kullanılan “bekâret kontrolü” kavramının bilimsel olarak güvenilir bir anatomik temeli bulunmaz.

Vajinismus Varsa Transvajinal Ultrason Yapılabilir mi?

Vajinismus veya belirgin pelvik taban kasılmaları bulunan kişilerde transvajinal ultrason rahatsız edici veya uygulanması zor olabilir.

Bu durumda işlem konusunda hastaya bilgi verilmesi, acele edilmemesi ve kişinin sınırlarına saygı gösterilmesi önemlidir.

Transvajinal ultrasonun mutlaka tamamlanması gereken her durum için geçerli bir kural yoktur.

Klinik ihtiyaca göre karından ultrason veya farklı görüntüleme seçenekleri değerlendirilebilir.

Vajinal Ultrason Sonrası Kanama Olur mu?

Çoğu kişide transvajinal ultrason sonrasında kanama görülmez.

Ancak hassas vajinal veya servikal dokular nedeniyle nadiren hafif lekelenme olabilir.

Gebelikte veya menopoz sonrasında kanama gibi özel durumlarda ise mevcut kanamanın ultrason işleminden kaynaklandığını varsaymamak gerekir.

Beklenmeyen, devam eden veya belirgin kanama varsa doktorla iletişime geçilmelidir.

Transvajinal Ultrason Tek Başına Tanı Koyar mı?

Her zaman değil.

Ultrason önemli bir görüntüleme yöntemidir ancak elde edilen görüntüler hastanın şikâyetleri, jinekolojik muayenesi ve gerektiğinde laboratuvar testleriyle birlikte değerlendirilir.

Örneğin yumurtalıkta kist görülmesi kistin türünü her zaman tek başına kesin olarak belirlemez.

Benzer şekilde kalın görünen bir endometriumun anlamı kişinin yaşı, adet döngüsü ve menopoz durumuna göre değişebilir.

Bu nedenle ultrason görüntüsü klinik değerlendirmeden ayrı düşünülmemelidir.

Vajinal Ultrason Hakkında En Sık Sorulan Sorular

Vajinal ultrason kaç dakika sürer?

Rutin inceleme genellikle kısa sürer. Değerlendirilecek yapılara ve bulgulara göre süre değişebilir.

Vajinal ultrason acı verir mi?

Çoğu kişide belirgin ağrı beklenmez ancak basınç veya rahatsızlık hissedilebilir. Ağrı oluşursa doktora söylenmelidir.

Vajinal ultrason adetliyken yapılabilir mi?

Evet. Klinik gerekliliğe göre adet döneminde de yapılabilir.

Gebelikte vajinal ultrason yapılabilir mi?

Evet. Özellikle erken gebelik değerlendirmesinde sık kullanılan bir yöntemdir.

Vajinal ultrason radyasyon içerir mi?

Hayır. Görüntü oluşturmak için ses dalgaları kullanır.

Vajinal ultrason için idrara sıkışık olmak gerekir mi?

Genellikle hayır. Transvajinal incelemede çoğunlukla mesanenin boş olması tercih edilir.

Vajinal ultrason kist ve miyomu gösterir mi?

Rahim miyomları ve yumurtalık kistlerinin değerlendirilmesinde sık kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Vajinal Ultrason Jinekolojik Değerlendirmenin Önemli Bir Parçasıdır

Vajinal ultrason, diğer adıyla transvajinal ultrason, rahim, endometrium, yumurtalıklar, rahim ağzı ve çevredeki pelvik yapıların ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olan bir ultrason yöntemidir.

Adet düzensizliği, anormal kanama, pelvik ağrı, yumurtalık kistleri, miyomlar ve erken gebelik gibi birçok durumda kullanılabilir.

Vajinal ultrason nasıl yapılır? sorusunun yarattığı kaygının önemli bir bölümü işlem hakkında yeterli bilgi sahibi olmamaktan kaynaklanabilir. İnceleme genellikle kısa sürer ve çoğu kişide belirgin ağrı oluşturmaz. Ancak kişinin hassasiyeti, vajinal kuruluk veya pelvik taban kaslarının durumu hissedilen rahatsızlığı değiştirebilir.

Gebelikte gerektiğinde uygulanabilir ve iyonlaştırıcı radyasyon içermez.

Daha önce vajinal penetrasyon yaşamamış kişilerde ise transvajinal ultrasonun gerekliliği, alternatif görüntüleme yöntemleri ve kişinin tercihi birlikte değerlendirilmelidir. Her durumda hastanın bilgilendirilmesi ve onamı esastır.

Op. Dr. Tuba Nadide Yılmaz Kliniği’nde adet düzensizliği, pelvik ağrı, yumurtalık kistleri, miyomlar, gebelik ve diğer jinekolojik yakınmaların değerlendirilmesinde muayene ve gerekli ultrason incelemeleri kişinin klinik durumuna göre planlanabilmektedir.

Uygun tedavi planlaması için bize ulaşabilirsiniz.